Anasayfa > Basın Merkezi > 2010 > Ekim > 
UNICEF'ten düzenli haber almak için iletişim bilgilerinizi bırakabilirsiniz

Basın Merkezi (10/2010)

2010/10/01 - Giderek daha çok sayıda gelişmekte olan ülke HIV/AIDS hizmetlerine herkesin erişebileceğini gösteriyor


Giderek daha çok sayıda gelişmekte olan ülke HIV/AIDS hizmetlerine herkesin erişebileceğini gösteriyor Gelecekteki ilerlemeleri güvence altına almak için kararlılık gerekiyor

CENEVRE/NAİROBİ/WASHINGTON D.C. -   Bu hafta basına açıklanan yeni bir rapora göre düşük ve orta gelir düzeyindeki çeşitli ülkelerde HIV/AİDS hizmetlerine erişim sağlanması bakımından önemli bir ilerleme kaydedildi.Evrensel Erişime Doğru başlığını taşıyan rapor, Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) ve Birleşmiş Milletler HIV/AİDS Ortak Programı (UNAIDS) tarafından yayınlanan yıllık raporların dördüncüsüdür. Yayınlanan yıllık raporlar, HIV önleme, tedavi ve bakım hizmetlerine 2010 yılına kadar evrensel erişim sağlanması hedefi doğrultusundaki ilerlemeleri izlemektedir.

144 düşük ve orta gelir düzeyindeki ülkede 2009 yılında HIV/AİDS alanındaki durumu değerlendiren rapor şu sonuçlara ulaşmıştır:

  • Botswana, Guyana ve Güney Afrika da aralarında olmak üzere 15 ülke, HIV/AİDS’li gebe kadınların yüzde 80’inden fazlasına anneden çocuğa HIV geçmesini önleyecek hizmet ve ilaçları ulaştırabilmiştir;
  • Brezilya, Namibya ve Ukrayna dahil 14 ülke muhtaç durumdaki HIV pozitif çocukların yüzde 80’inden fazlasına HIV tedavisi verebilmiştir;
  • Kamboçya, Küba ve Ruanda dahil 8 ülke tüm yetişkinlerin antiretroviral tedaviye (ART) ulaşabilmesini sağlamıştır.

WHO HIV/AİDS, Verem, Sıtma ve İhmal Edilmiş Tropik Hastalıklar Genel Direktör Yardımcısı Dr. Hiroki Nakatani konuya ilişkin olarak şu görüşü dile getirmiştir: "Ancak, küresel olarak taahhüt henüz yerine getirilmemiştir ve önümüzdeki yıllarda bunun tüm dünyada gerçekleşebilmesi için güçlerimizi birleştirmeliyiz.”

HIV’dan en ağır etkilenen bölge olarak Doğu ve Güney Afrika’daki kayda değer ilerleme umut vermektedir. Bu bölgede, HIV tedavisi kapsamı bir yıl içinde yüzde 32’den yüzde 41’e çıkmıştır. 2009’da bu bölgede gebe kadınların yarısı HIV testi ve danışmanlığı hizmetlerinden yararlanabildiler.

UNAIDS Programı Genel Direktör Yardımcısı Dr Paul De Lay’in görüşleri ise şöyledir: “Doğru yoldayız, neyin işe yaradığını göstermiş bulunuyoruz ve şimdi bunun daha fazlasını yapmamız gerekiyor. Ancak, 10 milyar dolarlık bir açığımız var. Gelecek hafta New York’ta yapılacak Küresel Fon Yenileme Konferansında ülkeler bu konunun üzerine gidebilirler – akıllıca bir yatırım ile AİDS’e karşı mücadelenin geleceğini güvence altına alma.”

2009 yılında düşük ve orta gelirli ülkelerde 5,29 milyon kişi HIV tedavisine ulaşabilmiştir ve bu sayı tedaviye ihtiyacı olanların yüzde 36’sına karşılık gelmektedir. Aralık 2008’den beri 1,2 milyon kişilik bir artış gerçekleşmiştir ki bu bir yıl içinde sağlanan en büyük artıştır.

Sahra Güneyi Afrika’da bir milyona yakın kişi ART’ye başlamış, 2008 yılı sonunda 2,95 milyon olan ART kapsamındaki kişi sayısı 2009 yılı sonunda 3,91 milyona ulaşmıştır. 3,91 milyon da bu tedaviye muhtaç olanların yüzde 37’sidir. Latin Amerika ve Karayipler bölgesi ART’de yüzde 50; Doğu, Güney ve Güneydoğu Asya yüzde 31, Avrupa ve Orta Asya yüzde 19, Kuzey Afrika ve Orta Doğu da yüzde 11’lik kapsama ulaşmıştır.

Evrensel erişimin sağlanmasında sorunlar

HIV tedavisinin daha da yaygınlaştırılmasının önündeki engeller birçok ülkede sürmektedir. Bu engellerin arasında finansman sıkıntısı, insan kaynaklarının sınırlılığı, HIV ilaç ve teşhis malzemelerinin temin ve tedarikindeki eksiklikler ve sağlık sistemindeki diğer sorunlar yer almaktadır. Ülkelerin üçte birinde, 2009 yılında HIV ilaçlarının temininde kesintiye yol açan durumlar ortaya çıkmıştır.

Seks işçileri, uyuşturucu kullananlar ve erkek eşcinseller gibi en riskli durumdaki kesimlere yönelik önleyici çabalar sınırlıdır. Örneğin, programın başlatıldığı ülkelerin yalnızca üçte birinde HIV önleme programları 2009 yılında enjeksiyonla uyuşturucu kullananlara ulaştırılabilmiştir.

Kanın ve kan ürünlerinin bulunabilirliği ve güvenliliği, özellikle düşük gelir düzeyindeki ülkelerde HIV önleme çalışmaları açısından sorun olmaya devam etmektedir. 2009 yılında yüksek ve orta gelir düzeyindeki ülkelerde kan bağışlarının sırasıyla yüzde 99’u ve yüzde 85’i kalite güvencesi bakımından incelenirken, düşük gelir düzeyindeki ülkelerde bu oran yüzde 48’de kalmaktadır.

On ülkede yapılan nüfus araştırmalarından elde edilen sonuçlar, HIV pozitif kişilerin yüzde 60’tan fazlasının kendi HIV durumlarını bilmediklerini göstermektedir. Bu nedenle birçok hasta tedaviye geç başlamaktadır. Tedavisine başlananların yaklaşık yüzde 18’inin aynı yıl içinde ikinci izlemesi yapılamamakta, bunların da büyük bölümü tedaviye geç başlandığı için ölmektedir.

WHO HIV/AİDS Direktörü Dr Gottfried Hirnschall konuyu şöyle değerlendirmiştir: "Rapor bulguları güçlüklerin yanı sıra, yatırımları optimize etme ve etkinliği artırmada net fırsatlara da işaret etmektedir. Tedaviye erken başlayarak ve ilk bir yıl içinde sıkı tutarak çok daha fazla yaşam kurtarabiliriz. Bu arada, temel HIV/AİDS müdahalelerine erişimi daha da artırmanın ötesinde, yaşam kurtaran bu hizmetlerin kalitesine de daha fazla özen göstermeliyiz.”

Kadınlar ve çocuklar

Anneden çocuğa geçişin önlenmesi (PMTTC) hizmetlerine erişimde istikrarlı bir ilerleme görülmektedir. Bu hizmetlere ihtiyacı olan kadınların yüzde 53’ünün 2009 yılında hizmetlere ulaşabilmesi bir rekordur. Ancak bugün de bu zamanlı müdahalelere çok sayıda gebe kadın ve bebekleri ulaşamamaktadır. Bebeklere ve çocuklara yönelik bakım büyük bir özen gerektirmektedir. HIV pozitif çocuklardan tedavi altına alınanların oranı 2009 yılında yüzde 28’dir ve bu kayda değer bir ilerleme sayılabilir. Ancak, yine de bu oran, yetişkinlere yönelik ART kapsamından (yüzde 36) daha düşüktür. Ayrıca, HIV pozitif annelere doğan çocukların yalnızca yüzde 15’i gerekli teşhis hizmetlerinden yararlanabilmektedir.

UNICEF HIV ve AİDS Bölümü Şefi Jimmy Kolker’a göre: "Her gün 1000’den fazla bebek gebelik, doğum ve anne sütü alma sırasında HIV kapmaktadır. Bunun nasıl önleneceğini biliyoruz. Bugün bu alanda birçok ülke ilerleme kaydetmekle birlikte, kendilerinin ve toplumun sağlığı için tüm annelere ve çocuklara en etkili tedavi ve PMTCT müdahaleleriyle ulaşmak için daha yoğun çaba harcamalıyız."

2010’un ötesinde evrensel erişim için adımlar

Rapor, uluslararası topluma, aşağıdakiler dahil net birtakım adımlar atma çağrısında bulunmuştur:

  • HIV/AİDS önleme, tedavi ve bakım hizmetlerine evrensel erişimi sağlamak üzere siyasal ve finansal taahhütlerinin yenilenmesi;
  • HIV/AİDS ile örneğin verem, anne ve çocuk ölümleri, cinsel sağlık ve uyuşturucu kullananların tedavisi gibi ilişkili alanlardaki hizmetler arasındaki entegrasyon ve bağlantıların artırılması;
  • Halk sağlığı alanında daha kapsamlı sonuçlar almak üzere sağlık sistemlerinin güçlendirilmesi;
  • Özellikle riske en açık nüfus kesimlerinde HIV’a açıklığı artıran yasal ve yapısal engellerin aşılmasını sağlayacak önlemlerin alınması.

Bu çağrı, HIV/AİDS’e Karşı Küresel Sağlık Sektörü Stratejisi 2011-2015 için geniş bir paydaş kesim tarafından önerilen temel stratejilere uygundur. HIV/AİDS alanında sağlık sektörü çalışmalarının bir sonraki evresini yönlendirecek strateji WHO tarafından geliştirilmektedir ve bu strateji gelecek yıl Dünya Sağlık Asamblesi’nde görüşülüp onaylanacaktır.

Editörün notu: Yeni raporlarda yer alan tüm kapsama oranları 2010 kılavuzları kullanılarak hesaplanmıştır. Temmuz 2010’da WHO yetişkinlere ve ergenlere yönelik antiretroviral tedavi için yeni kılavuzları yayınlamıştır. Yeni kılavuzlar, antiretroviral tedaviyi 200 hücre /mm3’den 350mm3’e başlatmak üzere CD4 sayım eşiğini değiştirmiştir. Yapılan bu değişiklik sonucunda 2009 yılı sonunda HIV tedavisi ihtiyacı olan insan sayısı 10,1 milyondan 14,7 milyona çıkmıştır. Tedavinin ne zaman başlatılacağına ilişkin yeni ölçütler temelinde, Aralık 2008’de yüzde 28 olan ART kapsamı Aralık 2009’da yüzde 36’ya çıkmıştır. Tedavinin başlatılmasına ilişkin daha önceki ölçütlere göre hesaplandığında ise aynı dönemde küresel kapsam yüzde 42’den yüzde 52’ye çıkmıştır. Raporun tamamını ve ilgili materyalleri indirmek için:www.who.int/hiv.

Daha fazla bilgi için:

WHO:

Tunga Namjilsuren (Cenevre), Tel: +41 22 791 1073, Mobile: +41 79 203 3176,

E-mail: namjilsurent@who.int

Claire Hoffman (Nairobi/London), Tel: +44 7977 440 353,

E-mail: claire.hoffman@bartley-robbs.co.uk

Coimbra Sirica (Washington, D.C.), Tel: +1 301 943 3287,

E-mail: csirica@burnesscommunications.com

UNAIDS:

Sophie Barton-Knott (Cenevre), Tel: +41 22 791 1697,

E-mail: bartonknotts@unaids.org

UNICEF:

Marixie Mercado (Cenevre), Tel: +41 22 909 5716,

E-mail: mmercado@unicef.org

Michael Klaus (Nairobi), Tel: +254 716 431880,

E-mail: mklaus@unicef.org

Roshan Khadivi (Washington D.C), Tel: +1 917 478 2574,

E-mail: rkhadivi@unicef.org

Sema Hosta, İletişim Sorumlusu, UNICEF, 312-454 1000

WHO ile ilgili tüm bilgiler için: www.who.int