Anasayfa > Basın Merkezi > 2010 > Kasım > 
UNICEF'ten düzenli haber almak için iletişim bilgilerinizi bırakabilirsiniz

Basın Merkezi (11/2010)

Çocuk Haklarına dair Sözleşme 21 yaşına girdi


NEW YORK - Yirmi bir yıl önce 20 Kasım'da, tüm çocukların haklarının korunması ve yaşama geçirilmesi açısından çok önemli bir kilometre taşı olan Çocuk Haklarına dair Sözleşme Birleşmiş Milletler üyesi ülkelerin imzalarına resmen açılmıştı.

Çocuk Haklarına dair Sözleşme (ÇHS), 18 yaşından küçüklerin haklarını korumaya ve geliştirmeye yönelik, hukuksal bağlayıcılığı olan ilk belgedir. Sözleşme’nin BM Genel Kurulu tarafından benimsendiği 20 Kasım (1989) her yıl Evrensel Çocuk Günü olarak kutlanmaktadır. Sözleşme bugün 193 tarafın onayıyla hemen hemen evrensel kabul görmüş durumdadır.

Sözleşme, insan olarak çocukların sahip oldukları hakları ortaya koymakta ve ayrıca yaşamlarının kritik evrelerinde ihtiyaç duydukları özel hakları ve koruyucu girişimleri belirlemektedir.

Sözleşme’de yer alan haklar, evrensellik, ayrım gözetmeme ve hesap verebilirlik ilkelerine dayanmaktadır. Bunlar, en dezavantajlı konumda olanlar dahil, her çocuk için eşit geçerliliktedir. Sözleşme, metni hazırlayan ve daha sonra imzalayan dünya liderleri ve hükümetler tarafından belirlenen ahlaki bir zorunluluğu gündeme getirmektedir. Buna göre, çocuk haklarını korumaya ve geliştirip yaygınlaştırmaya yönelik çabaların eşitlikçi olması gerekmektedir. Ailenin geliri veya aile koşulları, coğrafi konum, engellilik, ırk veya cinsiyet açısından hangi durumda olursa olsun, her çocuğun Sözleşme’nin öngördüğü korumadan ve haklardan eşit ölçüde yararlanma hakkı vardır.

ÇHS’de 54 madde bulunmaktadır. Bunlar evrensel insan haklarını ortaya koymaktadır:

  • yaşama
  • eksiksiz gelişme
  • zararlı etkilere, istismar ve sömürüye karşı korunma
  • ailevi, kültürel ve toplumsal yaşama tam katılma

Bu haklardan her biri insanlık onuru ve her çocuğun uyumlu gelişimi açısından temel önemdedir. Daha somut söylenirse, bu haklar çocukların sağlığı, eğitimi; hukuksal, yurttaşlıkla ilgili ve sosyal hizmetlere erişimi açısından küresel ölçekte geçerli asgari standartları ortaya koyar.

Ülke hükümetleri, Sözleşme’yi onaylayarak veya kabul ederek çocuk haklarını Sözleşme’de belirtildiği gibi koruma ve güvence altına alma taahhüdü altına girerler ve bu taahhütle ilgili olarak uluslararası toplum önünde hesap vermeyi kabul ederler.

Sözleşme’nin hukuku ve fiili uygulamaları nasıl etkilediğine ilişkin örnekler dünyanın her yerinde görülebilir. Örneğin Burkina Faso’da, Sözleşme’de yer alan katılım ilkesinin karşılığı olarak önerilen yasal düzenlemeleri incelemek üzere bir Çocuk Parlamentosu oluşturulmuştur.

ÇHS, Güney Afrika tarafından onaylanan ilk uluslararası sözleşmedir ve bu onay sonrasında örneğin fiziksel cezanın yasaklanması ve ayrı bir çocuk adaleti sistemi oluşturulması gibi yeni yasal düzenlemelere gidilmiştir.

Rusya Federasyonu ÇHS çerçevesinde çocuklara yönelik sorumluluklarını yerine getirmek için yeni çocuk ve aile mahkemeleri oluştururken, Monako da çocuk haklarını izlemek üzere bir Ulusal Enstitü kurmuştur.

Sözleşme’nin hükümleri ve ilkeleri UNICEF’in misyonunu belirlemektedir. UNICEF, çocuk haklarının korunması için tanıtım-savunu çalışmaları yaparken, temel ihtiyaçlarının karşılanmasında ve önlerindeki fırsatların artırılmasında çocuklara yardımcı olurken, aynı zamanda her çocuğun haklarının yaşama geçmesi için çalışmaktadır. Çalışmalarımızın odak noktası, yalnızca görev ve sorumluluk sahiplerinin değil, hak sahiplerinin de kapasitesinin artırılmasıdır.

Sözleşme’ye, biri çocukların silahlı çatışmalarda yer almaları diğeri ise çocukların satılması, çocuk fuhşu ve pornografisi ile ilgili isteğe bağlı iki protokol eşlik etmektedir.

 Daha fazla bilgi için: 
Janine Kandel, UNICEF Media, New York, Tel + 1 212 326 7684, jkandel@unicef.org

Sema Hosta, UNICEF İletişim Sorumlusu, Türkiye, + 312 454 1000 shosta@unicef.org