Kalkınma ortaklıklarında küresel düşünmek: Yalnızca hükümetleri değil, özel sektörü ve sivil toplumu da kapsayan ortaklıklar ve işbirlikleri, küresel kalkınma stratejilerinde merkezi role sahiptir. Binyıl Kalkınma Hedefi 8, kalkınma için küresel ortaklıkların geliştirilmesini öngörmektedir. Aralık 2007’de BM Genel Kurulu, “Küresel ortaklıklara doğru” isimli 61/211 sayılı Kararı kabul etmiştir. Kararda uluslararası alanda mütabakat sağlanan kalkınma hedeflerinin gerçekleştirilebilmesi için ortaklıkların taşıdığı önem vurgulanmaktadır.[1] Karar, ortaklıkların, hükümetlerin uluslararası taahhütlerini yerine getirmeleri için atmaları gereken adımları ikamet etme amacını taşımadığını ve ulusal yasalarla, kalkınma strateji ve öncelikleriyle tutarlı olmaları gerektiğini vurgulamaktadır. Kararda şeffaflık, hakkaniyet ve hesap verebilirlik çağrısı yapılmakta ve Birleşmiş Milletler’in bağımsızlık ve tarafsızlığından ödün verilmemesi gerektiği uyarısında bulunulmaktadır. UNICEF, programlarını uygulamak ve çocukların esenliğini artırmak için küresel, ulusal ve yerel düzeylerde pek çok ortakla çalışagelmiştir. UNICEF’in mevcut Orta Vadeli Strateji Planı, birbirini çapraz kesen beş destekleme stratejisinden birini “ortak başarı için ortaklıklar” olarak adlandırmıştır. UNICEF yürütme kurulu, 2009 yılında Ortaklıklar ve İşbirliğine Dayalı İlişkiler için Stratejik Çerçeve’yi yürürlüğe sokmuştur.[2]

Türkiye’de ortaklık: Tek tek devletler – ve özellikle orta gelirli ülkeler – bünyesinde kalkınmada rol oynamaya istekli örgütlerin sayısı artmaktadır. Türkiye’deki siyasi, ekonomik ve toplumsal eğilimler, işbirliği için çok sayıda fırsat barındıran “kalabalık” bir ortamın oluşmasına katkıda bulunmuştur. UNICEF ve hükümet, çocuk haklarını gözetmek üzere işbirliğinde bulunurken, benzeri veya tamamlayıcı hedefler doğrultusunda çalışan ve bilgi, beceri, finansman veya yenilikçi fikirler veya teknoloji gibi faydalı kaynaklar sunabilecek örgütlerle de işbirliği yapmayı planlamaktadır. Uygulamada hâlihazırda çok sayıda örgütle işbirliği yapılmaktadır. Başarılı ortak çalışmalar, rollerin boş yere tekrarlanmasını engellemekte, faaliyet sayısının artırılmasını mümkün kılmakta, savunu çabalarının etkisini artırmakta, bilgi ve know-how birikimini ve yayımını kolaylaştırmakta ve konular, politikalar ve programlar hakkında daha kapsamlı bir farkındalık yaratılmasını ve hedeflerin daha yaygın bir şekilde sahiplenilmesini sağlamaktadır. Gerçekten de, ilgili örgütler arasında işbirliği olmadığı takdirde temel değişikliklerin gerçekleştirilmesi ve sürdürülebilir kılınması çok zor veya olanaksız olabilmektedir.

Tanımlar ve ölçütler: BM Kararı’na göre ortaklıklar, “hem kamu kurumlarını hem de kamu dışındaki kurumları kapsayan çeşitli taraflar arasında gerçekleştirilen, bütün katılımcıların ortak bir amacı gerçekleştirmek veya belirli bir görevi yerine getirmek ve üzerinde karşılıklı anlaşma sağlandığı üzere riskleri ve sorumlulukları, kaynakları ve faydaları paylaşmak üzere birlikte çalışmak için mutabakat gösterdiği gönüllü ve işbirliğine dayalı ilişkilerdir.” Artık, yazılı anlaşmalara dayanan ve kaynak alışverişini içerebilen resmi ortaklıklar ile gayri resmi anlaşmalara dayanan ve kaynak transferini içermeyen işbirliğine dayalı ilişkiler arasında ayrım gözetilmektedir. Karşılıklı bilgi alışverişi gibi faaliyetler işbirliğine dayalı ilişkiler çerçevesinde yapılabilmekte ve ortaklığı gerektirmemektedir. Hem ortaklıklar, hem de işbirliğine dayalı ilişkiler, hizmet veya mal teslimatıyla sınırlı tutulan ticari sözleşme düzenlemelerinden farklılık göstermektedir. Ortaklık veya ilişki öncesinde bütün tarafların risk ve faydaları kendi bakış açılarından değerlendirmeleri önemlidir.

[1] www.undemocracy.com/A-RES-62-211.pdf

[2] http://www.unicef.org/policyanalysis/files/N0928210.pdf